Khi nhãn hiệu của bên nhượng bị tranh chấp, cửa hàng nhận quyền thường là nơi nhận tin xấu đầu tiên và là bên ít công cụ nhất để tự bảo vệ. Việc cần làm là không tự xử lý một mình với bên khiếu nại, báo ngay cho bên nhượng bằng văn bản, giữ chứng cứ, và đọc lại hợp đồng xem ai phải làm gì.
Bài này dành cho người đã ký và đang kinh doanh. Tranh chấp có thể đến từ nhiều phía: chủ nhãn có trước gửi thư cảnh báo, ai đó yêu cầu huỷ văn bằng của bên nhượng, nội bộ bên nhượng tranh nhau quyền với cái tên. Mỗi loại có cách ứng xử khác nhau. Ví dụ trong bài là ví dụ giả định; tình huống cụ thể có tranh chấp nên có luật sư đi cùng.
Các kiểu tranh chấp hay chạm đến cửa hàng
Mỗi kiểu tranh chấp có người khởi xướng, mục tiêu và mức độ ảnh hưởng riêng với bạn:
| Kiểu tranh chấp | Ai khởi xướng | Ảnh hưởng trực tiếp tới cửa hàng |
|---|---|---|
| Thư cảnh báo xâm phạm | Chủ nhãn có trước cho rằng tên chuỗi đụng nhãn của họ | Yêu cầu cửa hàng ngừng dùng tên, có thể kèm đòi bồi thường |
| Yêu cầu huỷ hoặc chấm dứt văn bằng của bên nhượng | Bên thứ ba cho rằng văn bằng cấp sai hoặc nhãn không được sử dụng | Chưa ảnh hưởng ngay, nhưng có thể làm mất căn cứ bảo hộ |
| Khiếu nại trên sàn, ứng dụng giao đồ ăn | Chủ nhãn khác gửi khiếu nại tới nền tảng | Gian hàng của cửa hàng có thể bị ẩn, gỡ sản phẩm |
| Tranh chấp nội bộ bên nhượng | Nhà sáng lập, cổ đông, người đứng tên văn bằng | Hai bên cùng yêu cầu bạn làm theo mình, có thể đòi gỡ nhãn |
| Tranh chấp giữa chủ thương hiệu và bên nhận quyền sơ cấp | Chủ thương hiệu chấm dứt hợp đồng tầng trên | Hợp đồng thứ cấp của bạn có thể bị ảnh hưởng theo |
Phân biệt đúng kiểu tranh chấp giúp bạn biết mức khẩn cấp. Thư cảnh báo và khiếu nại trên nền tảng tác động ngay đến việc buôn bán; yêu cầu huỷ văn bằng thường kéo dài, cho bạn thời gian chuẩn bị.
Nhận thư cảnh báo: làm gì trong mấy ngày đầu
Thư cảnh báo thường viết cứng rắn, đặt thời hạn ngắn. Phản ứng vội vàng có thể làm tình hình xấu đi. Trình tự hợp lý:
- Không ký, không trả lời, không cam kết gì với bên gửi thư khi chưa trao đổi với bên nhượng. Một lời thừa nhận vội có thể bị dùng làm chứng cứ.
- Gửi bản chụp thư cho bên nhượng bằng văn bản, ghi ngày nhận, yêu cầu họ xác nhận đã nhận và cho biết hướng xử lý trong một thời hạn cụ thể.
- Đọc lại hợp đồng nhượng quyền: điều khoản về khiếu nại sở hữu trí tuệ, ai có quyền và nghĩa vụ xử lý, bên nhận được làm gì, không được làm gì.
- Giữ chứng cứ: ảnh biển hiệu và bao bì đang dùng, cẩm nang nhận diện bên nhượng giao, thư từ chỉ đạo dùng nhãn, ngày khai trương.
- Tự tra nhãn của bên gửi thư trên cơ sở dữ liệu của Cục để biết họ có văn bằng thật, cho lĩnh vực nào, nộp từ bao giờ.
- Nếu bên nhượng chậm phản hồi mà thời hạn trong thư sắp hết, tìm luật sư sở hữu trí tuệ để được tư vấn về cách phản hồi tạm thời.
Theo phần lớn hợp đồng nhượng quyền, bên nhượng là bên có quyền và nghĩa vụ xử lý khiếu nại liên quan đến nhãn hiệu. Bên nhận tự ý dàn xếp riêng có thể vi phạm hợp đồng, kể cả khi bạn có thiện chí.
Văn bằng của bên nhượng bị yêu cầu huỷ hoặc chấm dứt
Văn bằng có thể bị yêu cầu huỷ bỏ hiệu lực nếu có người chứng minh nó không đáp ứng điều kiện bảo hộ ngay từ đầu, ví dụ người nộp đơn không có quyền đăng ký, hoặc đơn được nộp với dụng ý không trung thực. Văn bằng cũng có thể bị chấm dứt hiệu lực, toàn bộ hay một phần, nếu nhãn không được sử dụng liên tục trong năm năm mà không có lý do chính đáng.
Với cửa hàng nhận quyền, rủi ro chấm dứt do không sử dụng có một mặt đáng chú ý: việc sử dụng nhãn của bên nhận quyền thường được tính là sử dụng của chủ văn bằng nếu được phép, nên chính hoá đơn, ảnh cửa hàng, tài liệu bán hàng của bạn có thể là chứng cứ giúp bên nhượng giữ văn bằng. Hãy giữ chúng có hệ thống và sẵn sàng cung cấp khi bên nhượng cần.
Thủ tục huỷ, chấm dứt thường kéo dài và trong thời gian giải quyết, văn bằng vẫn đang có hiệu lực. Bạn không cần đổi tên ngay, nhưng nên hỏi bên nhượng đánh giá khả năng thắng thua, kế hoạch dự phòng nếu mất văn bằng, và đề nghị đưa kế hoạch đó thành văn bản.
Tranh chấp nội bộ: hai bên cùng nhận là chủ cái tên
Đây là kiểu tranh chấp khó chịu nhất với bên nhận quyền. Ví dụ giả định: chuỗi bún do hai người lập, văn bằng đứng tên một người, công ty vận hành do người kia nắm. Khi hai người tách ra, người đứng tên văn bằng gửi thông báo cho các cửa hàng rằng hợp đồng nhượng quyền ký với công ty là không có giá trị về nhãn hiệu, đề nghị ký lại với mình; công ty thì yêu cầu cửa hàng giữ nguyên và không liên hệ với người kia.
Trong tình huống này, nguyên tắc an toàn là không chọn phe vội. Hãy đọc lại chuỗi quyền: hợp đồng của bạn ký với ai, bên đó có văn bản li-xăng từ người đứng tên văn bằng không, văn bản đó còn hiệu lực không, có điều khoản bảo vệ bên nhận thứ cấp khi li-xăng chấm dứt không. Câu trả lời cho những câu hỏi này quyết định bạn có vị trí vững đến đâu.
Trả lời cả hai bên bằng văn bản ngắn, trung lập, xác nhận đã nhận thông báo, đề nghị họ cung cấp căn cứ và cho biết bạn sẽ tiếp tục thực hiện hợp đồng hiện có cho tới khi có kết luận hoặc thoả thuận. Nếu các cửa hàng nhận quyền khác cũng nhận thông báo tương tự, trao đổi với nhau giúp có thông tin đầy đủ hơn, nhưng mỗi cửa hàng nên có tư vấn riêng theo hợp đồng của mình.
Khiếu nại trên sàn và ứng dụng giao đồ ăn
Ngày càng nhiều tranh chấp nhãn hiệu bắt đầu bằng một khiếu nại gửi tới sàn thương mại điện tử hoặc ứng dụng giao đồ ăn, thay vì thư gửi thẳng tới cửa hàng. Nền tảng thường có quy trình xử lý khiếu nại sở hữu trí tuệ riêng: người khiếu nại nộp văn bằng của họ, nền tảng có thể tạm ẩn sản phẩm hoặc gian hàng bị khiếu nại, và yêu cầu bên bị khiếu nại phản hồi trong một thời hạn ngắn kèm giấy tờ chứng minh quyền.
Với cửa hàng nhận quyền, rắc rối nằm ở chỗ giấy tờ chứng minh quyền lại do bên nhượng giữ. Bạn cần văn bằng của bên nhượng, hợp đồng nhượng quyền hoặc văn bản cho phép sử dụng nhãn, và nếu bên nhượng không phải chủ văn bằng thì cả hợp đồng li-xăng phía trên. Nếu không chuẩn bị sẵn, thời hạn phản hồi có thể trôi qua trong lúc chờ bên nhượng gửi giấy, và gian hàng bị ẩn trong những ngày bán chạy nhất.
Cách phòng là xin bên nhượng ngay từ đầu một bộ giấy tờ chứng minh quyền sử dụng nhãn dành riêng cho việc phản hồi nền tảng, lưu trong máy và in sẵn. Khi nhận khiếu nại, gửi ngay cho bên nhượng, đồng thời phản hồi nền tảng trong thời hạn bằng những gì bạn có, nói rõ bên nhượng sẽ bổ sung. Đừng tự rút sản phẩm hay đổi tên gian hàng khi chưa trao đổi với bên nhượng.
Đòi gì ở bên nhượng khi nhãn gặp chuyện
Thông tin. Bên nhượng nên cho bạn biết tình hình tranh chấp, đánh giá của họ và kế hoạch xử lý, ở mức đủ để bạn ra quyết định kinh doanh. Hợp đồng có nghĩa vụ thông báo thì viện dẫn nó.
Xử lý thay bạn. Bên nhượng nên đứng ra trả lời bên khiếu nại, cử luật sư, chịu chi phí, theo điều khoản sở hữu trí tuệ của hợp đồng.
Kế hoạch dự phòng. Nếu có khả năng phải đổi tên, bên nhượng cần có phương án nhãn thay thế đã được tra cứu, lịch chuyển đổi, và ai chịu chi phí biển hiệu, bao bì.
Bồi hoàn. Thiệt hại do phải ngừng bán, đổi tên, mất khách có thể đòi theo điều khoản cam đoan và bồi hoàn. Hãy ghi chép chi phí và doanh số trước, trong và sau sự cố để có căn cứ.
Quyền chấm dứt. Nếu việc đổi tên làm mất giá trị cốt lõi của mô hình, hợp đồng có thể cho bạn quyền chấm dứt. Không có điều khoản riêng thì việc chấm dứt phải dựa vào quy định chung, phức tạp hơn và nên có luật sư.
Phòng trước từ lúc ký
Phần lớn những gì bên nhận có thể làm khi tranh chấp xảy ra đều phụ thuộc vào hợp đồng đã ký. Nếu bạn đang chuẩn bị ký, hãy kiểm các điều khoản: bên nhượng cam đoan về quyền với nhãn hiệu; nghĩa vụ duy trì văn bằng; nghĩa vụ xử lý khiếu nại của bên thứ ba và bồi hoàn cho bạn; nghĩa vụ thông báo kịp thời; phương án khi phải đổi nhãn và ai chịu chi phí; quyền chấm dứt của bạn khi nhãn mất giá trị.
Nếu đã ký mà hợp đồng thiếu những điều khoản này, bạn vẫn có thể đề nghị bên nhượng ký phụ lục bổ sung, nhất là khi gia hạn hợp đồng hoặc khi bên nhượng cần cửa hàng hợp tác trong một chương trình mới. Thời điểm hai bên đang hợp tác tốt là lúc dễ thêm điều khoản nhất; đợi đến khi có tranh chấp thì gần như không còn cơ hội.
Song song, hãy tự theo dõi: tra tình trạng văn bằng của bên nhượng mỗi năm một lần, lưu ý ngày hết hạn, và để mắt tới các tin về thương hiệu trong ngành. Thông tin sớm cho bạn thời gian chuẩn bị.
Câu hỏi thường gặp
Cửa hàng nhận quyền nhận thư cảnh báo xâm phạm nhãn hiệu thì có nên trả lời ngay không?
Không nên trả lời hay cam kết gì khi chưa trao đổi với bên nhượng. Hãy gửi bản chụp thư cho bên nhượng bằng văn bản, đọc lại hợp đồng về nghĩa vụ xử lý khiếu nại, giữ chứng cứ, và nếu thời hạn sắp hết mà bên nhượng chậm phản hồi thì tìm luật sư sở hữu trí tuệ.
Văn bằng của bên nhượng đang bị yêu cầu huỷ thì cửa hàng có phải đổi tên ngay không?
Không. Trong thời gian giải quyết, văn bằng vẫn có hiệu lực. Bạn nên hỏi bên nhượng đánh giá khả năng kết quả, kế hoạch dự phòng nếu mất văn bằng, và đề nghị họ cam kết bằng văn bản về chi phí đổi tên nếu xảy ra.
Hoá đơn, ảnh cửa hàng của bên nhận quyền có giúp gì cho văn bằng của bên nhượng không?
Có thể. Việc bên nhận quyền dùng nhãn theo sự cho phép thường được tính là sử dụng nhãn hiệu, nên hoá đơn, ảnh cửa hàng, tài liệu bán hàng có thể là chứng cứ chống lại yêu cầu chấm dứt do không sử dụng. Hãy lưu trữ có hệ thống.
Hai nhà sáng lập tranh nhau thương hiệu thì cửa hàng nhận quyền nên nghe ai?
Không nên chọn phe vội. Hãy đọc lại chuỗi quyền: hợp đồng của bạn ký với ai, bên đó có li-xăng từ người đứng tên văn bằng không, li-xăng còn hiệu lực không. Trả lời cả hai bằng văn bản trung lập và tìm tư vấn riêng theo hợp đồng của mình.
Phải đổi tên vì tranh chấp nhãn hiệu thì ai trả chi phí?
Phụ thuộc hợp đồng. Nếu có điều khoản cam đoan và bồi hoàn, bên nhượng thường phải chịu chi phí đổi biển hiệu, bao bì và một phần thiệt hại. Không có điều khoản riêng thì phải dựa vào quy định chung về vi phạm hợp đồng, khó chứng minh hơn.
Đã ký hợp đồng thiếu điều khoản về nhãn hiệu thì còn bổ sung được không?
Còn, bằng phụ lục nếu bên nhượng đồng ý. Thời điểm thuận lợi là khi gia hạn hợp đồng, khi bên nhượng cần cửa hàng tham gia chương trình mới, hoặc khi quan hệ đang tốt. Đợi đến lúc có tranh chấp thì gần như không còn cơ hội đàm phán.