Cửa hàng nhận quyền là nơi trực tiếp dùng tên chuỗi trước khách hàng. Nếu tên đó trùng hoặc gần giống một nhãn hiệu có trước của người khác cho cùng loại dịch vụ, chính cửa hàng có thể bị coi là đang dùng dấu hiệu xâm phạm, dù bạn chỉ làm theo cẩm nang của bên nhượng. Tra trước khi ký giúp bạn biết rủi ro này lớn hay nhỏ.
Phần lớn người nhận quyền chỉ kiểm văn bằng bên nhượng đưa ra, mà không nhìn sang hai bên: những nhãn của người khác nằm gần đó trên cơ sở dữ liệu. Bài này hướng dẫn cách tự tra ở mức sàng lọc, cách đọc kết quả, và khi nào cần người làm nghề đánh giá khả năng gây nhầm lẫn. Các ví dụ là ví dụ giả định.
Vì sao có văn bằng vẫn chưa hết rủi ro
Văn bằng của bên nhượng được cấp sau khi Cục thẩm định và không thấy nhãn có trước nào cản trở, ít nhất ở thời điểm đó và trong phạm vi danh mục đã đăng ký. Nhưng có nhiều khoảng hở. Cửa hàng của bạn có thể dùng nhãn cho những hoạt động ngoài danh mục, nơi nhãn của người khác đã có mặt. Bộ nhận diện thực tế có thể khác mẫu nhãn đã đăng ký, thêm những yếu tố đụng nhãn người khác. Và văn bằng của bên nhượng có thể bị huỷ về sau nếu có người chứng minh được nó được cấp sai.
Ngoài ra, việc thẩm định ở Cục xét theo những gì có trong hồ sơ đăng ký, còn thực tế sử dụng trên thị trường có thể rộng hơn nhiều. Người khác có thể có quyền với một tên thương mại hoặc một nhãn hiệu nổi tiếng không nằm trong danh sách đối chứng thông thường.
Với người nhận quyền, những khoảng hở này chuyển thành một câu hỏi thực tế: liệu có ai đó, không phải bên nhượng, có cơ sở để gửi thư cảnh báo đến cửa hàng của bạn không. Bạn không trả lời được hoàn toàn câu đó, nhưng sàng lọc được những trường hợp rủi ro lộ rõ.
Tự tra ở mức sàng lọc
Bạn không cần là người làm nghề để làm bước sàng lọc. Mục tiêu là phát hiện những nhãn gần đến mức đáng hỏi thêm:
- Xác định phần chữ chính của tên chuỗi, thường là phần người ta đọc lên khi gọi tên cửa hàng, bỏ những chữ mô tả như "trà", "bánh", "coffee", "spa".
- Tra phần chữ chính trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ, lọc theo các nhóm liên quan đến loại hình cửa hàng của bạn và sản phẩm sẽ bán kèm.
- Tra thêm các biến thể: viết liền và viết rời, có dấu và không dấu, đổi một chữ cái, phiên âm sang tiếng Anh hay ngược lại.
- Ghi lại mọi nhãn của chủ khác có phần chữ trùng hoặc gần, cho dịch vụ, hàng hoá cùng loại hoặc liên quan.
- Với mỗi kết quả, ghi ngày nộp đơn, tình trạng, chủ sở hữu, danh mục. So ngày nộp với ngày nộp của bên nhượng.
- Tìm trên mạng và trên các ứng dụng giao đồ ăn, bản đồ, sàn thương mại điện tử xem có cửa hàng nào đang dùng tên gần giống trong cùng lĩnh vực không.
Kết quả của bước này là một danh sách ngắn những nhãn cần hỏi thêm, không phải kết luận. Nhiều nhãn giống chữ nhưng khác lĩnh vực hoàn toàn và không đáng lo; ngược lại có nhãn khác chữ nhưng giống cách đọc và hình ảnh, cần người làm nghề nhìn.
Đọc kết quả tra: mức độ đáng lo
Bảng dưới gợi ý cách phân loại sơ bộ. Đánh giá chính thức về khả năng gây nhầm lẫn cần người có chuyên môn.
| Tình huống | Ví dụ giả định | Mức đáng lo |
|---|---|---|
| Nhãn trùng chữ chính, có trước, cùng dịch vụ ăn uống | Chuỗi trà mời nhượng quyền, có văn bằng nhãn gần như cùng chữ cho quán giải khát của chủ khác nộp trước | Cao |
| Nhãn gần giống, có trước, cho sản phẩm bạn sẽ bán kèm | Nhãn gần giống cho trà đóng gói, cửa hàng của bạn sẽ bán trà túi lọc mang tên chuỗi | Cao với phần sản phẩm đó |
| Nhãn trùng chữ, có trước, lĩnh vực khác xa | Cùng chữ nhưng cho vật liệu xây dựng | Thấp, trừ khi nhãn đó nổi tiếng |
| Nhãn nộp sau bên nhượng, cùng lĩnh vực | Người khác nộp đơn tên gần giống sau khi chuỗi đã có văn bằng | Thấp với bạn; bên nhượng nên phản đối |
| Cửa hàng ngoài thị trường dùng tên gần giống, không đăng ký | Một quán cùng tên ở tỉnh khác mở từ lâu | Trung bình: hỏi bên nhượng đã xử lý chưa |
Đặc biệt để ý các nhãn đã có văn bằng trước ngày nộp đơn của bên nhượng mà vẫn còn hiệu lực. Nếu nhãn đó cùng lĩnh vực mà văn bằng của bên nhượng vẫn được cấp, có thể là do có thoả thuận cùng tồn tại, do danh mục khác nhau, hoặc do Cục đánh giá không tương tự; hãy hỏi bên nhượng lý do.
Bên nhận có thể bị liên luỵ đến đâu
Bị yêu cầu ngừng sử dụng. Chủ nhãn có trước có thể gửi thư yêu cầu cửa hàng gỡ biển hiệu, ngừng bán sản phẩm mang tên. Thư thường gửi thẳng đến cửa hàng vì đó là nơi hành vi diễn ra.
Bị xử lý hành chính. Chủ nhãn có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm. Người bị xử lý là người trực tiếp dùng dấu hiệu, có thể là bạn. Mức xử lý cụ thể bạn đối chiếu văn bản hiện hành, không nên tin con số truyền miệng.
Bị kiện dân sự. Chủ nhãn có thể khởi kiện yêu cầu chấm dứt hành vi và bồi thường. Bên nhượng có thể cùng bị kiện, nhưng điều đó không miễn cho bạn.
Mất khách vì đổi tên. Kể cả khi không bị phạt, việc đổi tên giữa chừng làm mất khách quen, tốn chi phí biển hiệu, bao bì, đồng phục, quảng cáo.
Đòi lại từ bên nhượng. Bạn có thể yêu cầu bên nhượng bồi hoàn theo hợp đồng nếu có điều khoản cam đoan và bồi hoàn. Không có điều khoản, việc đòi lại khó hơn nhiều.
Đưa kết quả tra vào đàm phán
Danh sách nhãn đáng hỏi thêm là công cụ đàm phán tốt. Bạn gửi cho bên nhượng và đề nghị giải thích từng trường hợp bằng văn bản: nhãn này có liên quan không, đã có thoả thuận gì chưa, có thư cảnh báo nào từ chủ nhãn đó chưa. Bên nhượng làm ăn bài bản thường đã biết về các nhãn gần giống và có câu trả lời.
Với những trường hợp còn rủi ro, hợp đồng nên có cam đoan của bên nhượng rằng việc sử dụng nhãn theo cẩm nang không xâm phạm quyền của bên thứ ba theo hiểu biết của họ; nghĩa vụ xử lý khiếu nại thay bạn; bồi hoàn chi phí đổi tên và thiệt hại nếu phải đổi tên vì nhãn của người khác; và quyền chấm dứt của bạn nếu việc đổi tên làm mất giá trị cốt lõi của hợp đồng.
Với trường hợp rủi ro rõ, như nhãn trùng chữ có trước cùng lĩnh vực mà bên nhượng không giải thích được, cách hợp lý là chờ bên nhượng làm rõ trước khi ký, kể cả khi họ thúc giục vì mặt bằng đẹp sắp bị người khác thuê.
Khi nào cần người làm nghề đánh giá
Đánh giá hai nhãn có tương tự gây nhầm lẫn hay không là việc đòi hỏi kinh nghiệm: xét cả cách đọc, nghĩa, hình ảnh, cách trình bày tổng thể, mức độ liên quan giữa hàng hoá, dịch vụ, và thực tế thị trường. Kết quả tự tra chỉ giúp bạn biết có cần hỏi hay không. Nếu danh sách sàng lọc có từ một nhãn cùng lĩnh vực trở lên mà bên nhượng không giải thích thoả đáng, hoặc khoản đầu tư cho cửa hàng lớn, nên thuê người làm nghề sở hữu trí tuệ tra cứu và đánh giá chuyên sâu trước khi ký.
Hãy đưa cho họ đầy đủ: tên chuỗi và mọi biến thể sẽ xuất hiện ở cửa hàng, danh sách hoạt động sẽ kinh doanh, văn bằng của bên nhượng, kết quả tự tra của bạn, và câu trả lời của bên nhượng. Hồ sơ đầy đủ giúp người làm nghề đi thẳng vào chỗ rủi ro thay vì làm lại từ đầu. Kết luận của họ nên được viết thành văn bản, để bạn dùng khi đàm phán điều khoản với bên nhượng.
Cửa hàng cùng tên đã mở từ lâu ở nơi bạn định mở
Một tình huống hay gặp ở các tỉnh: bạn định mở cửa hàng nhận quyền ở trung tâm thị xã cũ, rồi phát hiện ngay gần đó có một quán địa phương mang tên gần giống, đã bán nhiều năm, không đăng ký nhãn hiệu. Nhiều người nghĩ quán không đăng ký thì không có quyền gì. Thực ra, ngoài nhãn hiệu, luật sở hữu trí tuệ còn bảo hộ tên thương mại, tức tên dùng để gọi chính cơ sở kinh doanh, trên cơ sở sử dụng hợp pháp mà không cần đăng ký, trong khu vực và lĩnh vực kinh doanh của nó.
Điều đó có nghĩa quán địa phương có thể có căn cứ để phản đối, hoặc ít nhất để gây khó cho một cửa hàng mới mang tên gần giống mở ngay cạnh. Kết quả tranh chấp như thế phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như ai dùng trước, mức độ gần giống, khu vực kinh doanh thực tế, và không dễ đoán. Ngay cả khi pháp lý nghiêng về chuỗi, sự va chạm với một quán quen của người dân địa phương cũng không có lợi cho việc buôn bán của bạn.
Vì vậy, khi khảo sát mặt bằng, hãy đi một vòng quanh khu vực và tìm trên ứng dụng bản đồ những cơ sở có tên gần giống. Gặp trường hợp như vậy, báo bên nhượng trước khi ký thuê mặt bằng, hỏi họ đã biết chưa và đánh giá thế nào. Có khi chọn một địa điểm cách xa vài con phố là cách giải quyết rẻ nhất.
Câu hỏi thường gặp
Bên nhượng quyền có văn bằng thì cửa hàng nhận quyền có thể bị coi là xâm phạm không?
Vẫn có thể, trong một số trường hợp: khi cửa hàng dùng nhãn cho hoạt động ngoài danh mục đã đăng ký mà người khác có nhãn gần giống cho phần đó, khi cách trình bày thực tế khác mẫu đã đăng ký, hoặc khi văn bằng của bên nhượng về sau bị huỷ.
Tự tra nhãn hiệu trùng, tương tự thế nào?
Tra phần chữ chính của tên chuỗi và các biến thể trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ, lọc theo nhóm liên quan đến loại hình cửa hàng và sản phẩm bán kèm. Ghi lại các nhãn của chủ khác có trước. Kết quả chỉ là sàng lọc, đánh giá nhầm lẫn cần người làm nghề.
Nhãn trùng chữ nhưng khác lĩnh vực có đáng lo không?
Thường ít đáng lo, vì bảo hộ nhãn hiệu gắn với hàng hoá, dịch vụ cụ thể. Ngoại lệ là khi nhãn kia là nhãn hiệu nổi tiếng, được bảo hộ rộng hơn, hoặc khi hai lĩnh vực có liên quan gần mà bạn chưa nhận ra, như dịch vụ quán và sản phẩm đóng gói.
Ai chịu trách nhiệm khi cửa hàng nhận quyền bị cảnh báo xâm phạm?
Trước bên thứ ba, người trực tiếp dùng dấu hiệu, tức cửa hàng của bạn, có thể bị yêu cầu ngừng và bị xử lý; bên nhượng cũng có thể bị liên đới. Giữa bạn và bên nhượng, trách nhiệm chia theo hợp đồng, nên điều khoản cam đoan và bồi hoàn rất quan trọng.
Bên nhượng nói chưa ai khiếu nại thì có thể yên tâm không?
Chưa ai khiếu nại là thông tin tốt nhưng chưa đủ. Chủ nhãn có trước có thể chưa phát hiện, hoặc đang chờ chuỗi lớn hơn mới hành động. Bạn nên tự tra để biết có nhãn gần giống hay không, và đề nghị bên nhượng cam đoan bằng văn bản trong hợp đồng.