Người mua thương hiệu thường không mua để giữ nguyên. Họ mua để đưa cái tên sang sản phẩm mới, kênh mới, ngành gần. Trong khi đó, văn bằng chỉ phủ những gì bên bán đã đăng ký, thường là những gì bên bán đang làm vào thời điểm nộp đơn.
Khoảng cách giữa kế hoạch của bạn và danh mục hiện có là khoảng trống bảo hộ. Có khoảng trống lấp được dễ dàng bằng một đơn mới; có khoảng trống đã bị người khác chiếm từ trước, khiến kế hoạch mở rộng dưới tên đó không thực hiện được. Bài này giúp bạn tìm ra loại thứ hai trước khi trả tiền. Ví dụ là ví dụ giả định.
Vì sao kế hoạch mở rộng phải được kiểm từ lúc thẩm định
Nhiều bên mua coi việc đăng ký thêm cho sản phẩm mới là chuyện sau khi chốt: mua xong, có tên rồi, nộp đơn thêm là được. Cách nghĩ này bỏ qua một khả năng thực tế: ở nhóm hàng bạn định mở rộng, có thể đã có người khác đăng ký tên giống hoặc gần giống từ lâu, hoàn toàn hợp pháp.
Ví dụ giả định: một thương hiệu nước chấm có văn bằng cho nhóm 30. Bên mua định đưa tên đó sang mì gói, cũng nhóm 30, và sang đồ uống đóng chai, nhóm 32. Kiểm trên cơ sở dữ liệu, bên mua phát hiện một doanh nghiệp khác đã có văn bằng cho tên gần như y hệt ở nhóm 32 từ nhiều năm trước. Kế hoạch đồ uống dưới tên đó gần như đóng cửa, trừ khi thương lượng được với chủ kia.
Nếu phát hiện điều này sau khi chốt, bên mua đã trả giá cho một tiềm năng không tồn tại. Nếu phát hiện trước, bên mua có thể điều chỉnh giá, đổi kế hoạch hoặc từ bỏ thương vụ khi phần mở rộng là lý do chính để mua.
Ngoài ra, kiểm sớm giúp bạn biết khoảng trống nào chưa ai chiếm, để yêu cầu bên bán nộp đơn ngay, ghi nhận ngày nộp sớm nhất có thể, thay vì đợi qua thủ tục chuyển nhượng mới nộp và cho người khác thêm thời gian chen vào.
Các bước kiểm khoảng trống cho kế hoạch mở rộng
Các bước dưới tách kế hoạch thành từng mặt hàng cụ thể, vì việc tra cứu và đăng ký đều đi theo mặt hàng, không đi theo ý tưởng chung.
- Viết kế hoạch mở rộng thành danh sách mặt hàng, dịch vụ cụ thể, ví dụ "mì ăn liền", "nước giải khát có ga", "dịch vụ cửa hàng bán lẻ thực phẩm", không ghi chung "đồ ăn uống".
- Xác định nhóm Nice của từng mặt hàng; mặt hàng lai có thể rơi vào nhiều nhóm.
- So với danh mục trên các văn bằng hiện có của bên bán: mặt hàng nào đã có, mặt hàng nào chưa.
- Với mặt hàng chưa có, tra tên thương hiệu và các biến thể trên cơ sở dữ liệu của Cục trong nhóm tương ứng và các nhóm lân cận.
- Ghi lại mọi văn bằng, đơn của người khác có dấu hiệu trùng hoặc tương tự, kèm tình trạng và danh mục của họ.
- Phân loại khoảng trống: trống và có vẻ đăng ký được; có vật cản cần đánh giá; bị chặn rõ ràng.
- Đưa kết quả vào đàm phán trước khi ký.
Tra cứu sơ bộ không thay thế đánh giá chuyên sâu, nhưng đủ để phát hiện vật cản lớn. Với dòng mở rộng quan trọng, nên nhờ người làm nghề tra và đánh giá kỹ hơn.
Bảng ví dụ giả định: kế hoạch, bảo hộ hiện có và việc cần làm
Ví dụ giả định thương hiệu nước chấm nêu trên, bên mua có kế hoạch mở rộng bốn hướng.
| Hướng mở rộng | Nhóm | Bảo hộ hiện có | Kết quả tra sơ bộ | Việc cần làm |
|---|---|---|---|---|
| Nước chấm vị mới | 30 | Có (từ chung "nước chấm") | Không cần | Không |
| Mì ăn liền | 30 | Không có trong danh mục | Chưa thấy ai dùng tên tương tự | Yêu cầu bên bán nộp đơn trước khi chốt |
| Đồ uống đóng chai | 32 | Không | Có văn bằng của chủ khác, tên gần giống | Đánh giá chuyên sâu; có thể bỏ hướng này |
| Cửa hàng bán lẻ đặc sản | 35 | Không | Có một đơn đang chờ của người khác | Theo dõi đơn đó; cân nhắc phản đối nếu có căn cứ |
Bảng cho thấy cùng một thương hiệu, bốn hướng mở rộng có bốn mức rủi ro khác nhau. Giá trị bên mua gán cho từng hướng nên phản ánh đúng mức đó.
Lưu ý thêm về cột "kết quả tra sơ bộ": "chưa thấy ai dùng" chỉ có nghĩa là chưa thấy trong cơ sở dữ liệu tại thời điểm tra. Có những đơn đã nộp nhưng chưa được công bố nên chưa hiện ra, và có những người đang dùng tên mà chưa đăng ký nhưng vẫn có thể có quyền nhất định. Vì vậy ô "chưa thấy" vẫn nên được coi là rủi ro thấp chứ không phải bằng không, và việc nộp đơn sớm vẫn là cách giảm rủi ro tốt nhất.
Ai nên nộp đơn cho phần còn trống, và lúc nào
Bên bán nộp trước ngày chốt. Ưu điểm: ngày nộp đơn được ghi nhận sớm. Nhược điểm: đơn đứng tên bên bán, sau đó phải chuyển cùng thương vụ, thêm một thủ tục ghi nhận thay đổi người nộp đơn. Hợp đồng phải ghi rõ đơn đó thuộc tài sản chuyển giao.
Bên mua nộp sau khi nhận chuyển nhượng. Ưu điểm: đơn đứng tên bên mua từ đầu. Nhược điểm: chậm hơn, có thể vài tháng tuỳ tiến độ giao dịch, và trong thời gian đó người khác có thể nộp trước.
Bên mua nộp ngay, độc lập với thương vụ. Một số bên mua tự nộp đơn cho mặt hàng mở rộng trước khi chốt. Cách này có rủi ro: nếu thương vụ đổ, bên mua đứng tên một nhãn gần giống thương hiệu người khác, có thể dẫn tới tranh chấp. Chỉ nên làm khi có thoả thuận rõ với bên bán.
Không nộp, dựa vào hàng tương tự. Dựa vào việc mặt hàng mới tương tự với mặt hàng đã có để được che chắn. Cách này chỉ hợp với mặt hàng rất gần và doanh thu nhỏ; với hướng mở rộng chiến lược, đây là canh bạc không đáng.
Mở rộng sang ngành xa: khi cái tên không đi theo được
Có những kế hoạch mở rộng đi rất xa ngành gốc: thương hiệu đồ ăn muốn làm quần áo, thương hiệu mỹ phẩm muốn mở dịch vụ spa, thương hiệu cà phê muốn ra sách hay khoá học. Càng xa ngành gốc, khả năng cái tên đã có người khác đăng ký ở ngành mới càng cao, vì ở ngành đó cái tên của bạn chẳng có gì đặc biệt với cơ quan thẩm định.
Ở ngành xa, văn bằng gốc gần như không giúp gì. Hàng hoá khác hẳn nhau nên khó lập luận tương tự, và một chủ khác dùng cùng tên cho ngành của họ hoàn toàn có thể không gây nhầm lẫn. Bạn bắt đầu gần như từ số không, ngang với một người đặt tên mới.
Điều này không có nghĩa nên bỏ kế hoạch, mà nghĩa là phần giá trị mở rộng sang ngành xa không nên được tính như tài sản đi kèm thương hiệu. Nếu bên bán lập luận rằng "tên này đi đâu cũng được", hãy yêu cầu họ chứng minh bằng kết quả tra ở chính các nhóm đó.
Một tình huống đặc biệt: nếu thương hiệu thật sự đã nổi tiếng rộng rãi, nó có thể được bảo hộ vượt ra ngoài danh mục. Nhưng như đã nói, công nhận nổi tiếng cần chứng cứ mạnh và quá trình riêng; đừng định giá dựa trên khả năng đó.
Mở sang kênh mới cũng có thể là khoảng trống
Mở rộng không chỉ là thêm sản phẩm. Một thương hiệu chỉ bán sỉ qua đại lý, sau khi đổi chủ muốn mở chuỗi cửa hàng riêng, bán trực tuyến, hay cung cấp dịch vụ giao hàng. Mỗi kênh mới có thể kéo theo nhóm dịch vụ chưa có trong văn bằng, phổ biến nhất là dịch vụ bán lẻ, bán hàng trực tuyến trong nhóm 35, hay dịch vụ ăn uống trong nhóm 43 nếu mở quán.
Bên mua nên đặt câu hỏi: khi khách nhìn thấy cái tên trên biển cửa hàng, trên ứng dụng giao hàng, trên trang bán hàng, tên đó đang đóng vai nhãn cho hàng hoá hay cho dịch vụ? Nếu là dịch vụ, cần nhóm dịch vụ tương ứng.
Nhiều trường hợp, nhóm 35 của tên thương hiệu đã bị một bên khác đăng ký cho dịch vụ bán lẻ chung chung. Tình huống đó không cản bạn bán sản phẩm mang nhãn của mình, nhưng có thể làm việc đặt tên chuỗi cửa hàng trùng tên thương hiệu trở nên rủi ro.
Kiểm kênh mới theo cách y như kiểm sản phẩm mới: viết ra từng dịch vụ cụ thể, xác định nhóm, đối chiếu và tra.
Với kênh trực tuyến còn một lớp nữa: tên gian hàng trên sàn, tên trang mạng xã hội, tên miền. Đây không phải nhãn hiệu theo nghĩa văn bằng, nhưng là tài sản đi kèm mà người mua thường muốn nhận. Ghi chúng vào danh sách riêng và hỏi bên bán ai đang quản lý, đứng tên tài khoản nào, để phần kênh mới không bị hở ngay từ ngày đầu.
Những lỗi bên mua hay mắc với phần mở rộng
Các lỗi dưới đây đều có chung một gốc: coi cái tên như thứ mặc nhiên đi theo mọi sản phẩm của mình.
- Đưa doanh thu dự kiến của dòng mở rộng vào định giá mà chưa tra xem dòng đó có bị chặn không.
- Chỉ tra trong đúng nhóm của sản phẩm mới, bỏ qua nhóm lân cận nơi có thể có nhãn tương tự gây nhầm lẫn.
- Chỉ tra tên chính, không tra tên viết tắt, tên tiếng Anh sẽ dùng cho dòng mới.
- Để bên bán tự nộp đơn mà không ghi đơn đó vào danh sách tài sản chuyển giao.
- Nghĩ rằng thương hiệu nổi tiếng sẽ tự được bảo hộ rộng ra mọi ngành; tiêu chí nhãn hiệu nổi tiếng khắt khe và phải chứng minh, không phải thương hiệu đông khách nào cũng đạt.
- Trì hoãn nộp đơn tới khi sản phẩm mới ra mắt, trong khi thông tin ra mắt đã lộ từ trước.
Thủ tục nộp đơn cụ thể có chuyên trang riêng; ở đây chỉ nhấn mạnh thời điểm và cách đưa khoảng trống vào thương vụ.
Câu hỏi thường gặp
Mua thương hiệu rồi có tự động được dùng tên cho sản phẩm mới không?
Bạn được dùng nếu không xâm phạm quyền của người khác, nhưng không tự động được độc quyền. Độc quyền chỉ phủ mặt hàng trong danh mục văn bằng; sản phẩm mới cần đơn đăng ký bổ sung nếu chưa có.
Làm sao biết dòng sản phẩm mới có bị người khác chặn tên không?
Tra tên và các biến thể trên cơ sở dữ liệu của Cục Sở hữu trí tuệ trong nhóm của sản phẩm mới và các nhóm lân cận. Văn bằng hoặc đơn của người khác cho dấu hiệu tương tự là vật cản cần đánh giá.
Nên để bên bán hay bên mua nộp đơn cho phần mở rộng?
Bên bán nộp trước ngày chốt giúp ghi nhận ngày nộp sớm, nhưng phải ghi đơn vào tài sản chuyển giao. Bên mua nộp sau khi nhận chuyển nhượng thì đứng tên từ đầu nhưng chậm hơn. Chọn tuỳ tiến độ giao dịch và mức rủi ro bị chen ngang.
Mở chuỗi cửa hàng mang tên thương hiệu có cần đăng ký thêm không?
Thường cần, vì tên trên biển cửa hàng đóng vai nhãn cho dịch vụ bán lẻ hoặc dịch vụ ăn uống. Nếu văn bằng hiện có chỉ phủ hàng hoá, nên kiểm và đăng ký nhóm dịch vụ tương ứng.
Kế hoạch mở rộng bị chặn thì có nên bỏ thương vụ không?
Tuỳ phần mở rộng quan trọng thế nào với lý do mua. Nếu đó là lý do chính, nên điều chỉnh giá mạnh hoặc cân nhắc dừng. Nếu chỉ là hướng phụ, có thể vẫn mua và tìm tên khác cho dòng mới.
Thương hiệu nổi tiếng có được bảo hộ cho mọi ngành không?
Nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ rộng hơn, nhưng tiêu chí công nhận khắt khe và phải chứng minh bằng chứng cứ. Đa số thương hiệu nhỏ và vừa không nên dựa vào khả năng này khi lập kế hoạch mở rộng.